Boeddhistisch Ondernemen

By  | 11 juli 2012 | Filed under: Geen categorie

De econoom E F Schumacher deed in de 70er jaren heel wat stof opwaaien met zijn boek ‘Small is beautifull.’ Het boek was een pleidooi voor een totale andere benadering van de economie, waarbij vooral de lokale economie en het kleinschalige ondernemen door Schumacher als essentieel werden betiteld. Helaas is het tegendeel van wat Schumacher propageerde gebeurd, de economie is steeds meer naar een mondiale in plaats van een regionale economie gegroeid en kleine ondernemingen zijn systematisch door mega ondernemingen weg geconcurreerd.

Schumacher heeft een boeiend artikel geschreven over Boeddhistisch ondernemen, hieronder geven wij een deel van dit artikel weer:

Schumacher Boeddhistische economie

E F Schumacher

 

“Goed levensonderhoud”is een van de vereisten van het edele achtvoudige pad van de Boeddha. Het is daarom duidelijk dat er zoiets moet zijn als een Boeddhistische Economie.

 

Boeddhistische landen hebben vaak beweerd dat zij trouw willen blijven aan hun culturele erfgoed. Bijvoorbeeld Birma: “Het nieuwe Birma ziet geen conflict tussen religieuze waarden en economische vooruitgang. Spirituele gezondheid en materiële welvaart zijn geen vijanden: het zijn natuurlijke bondgenoten.” Of: “We kunnen met succes de religieuze en spirituele waarden van ons erfgoed vermengen met de voordelen van moderne technologie.”  Of:  “Wij Birmezen hebben een heilige plicht om zowel onze dromen als onze daden aan te passen aan ons geloof. Dit zullen wij altijd doen.”

 

Toch veronderstellen zulke landen onveranderlijk dat ze hun economische ontwikkelingsplannen  kunnen modelleren in overeenstemming met moderne economie, en ze doen een beroep op moderne economen uit zogenaamde ontwikkelde landen om hen te adviseren, de politiek die gevolgd moet worden te formuleren, en het grote ontwerp te construeren voor ontwikkeling, het vijf jaren plan of hoe het mag heten. Niemand lijkt te bedenken dat een Boeddhistische leefwijze ook om een Boeddhistische economie vraagt, juist zoals een moderne westerse leefwijze de moderne economie heeft voortgebracht.

 

Economen zelf, zoals de meeste specialisten, lijden meestal aan een soort metafysische blindheid, waarbij ze aannemen dat hun wetenschap er een is van absolute en onveranderlijke waarheden, zonder enige aanname. Sommigen gaan zelfs zo ver dat ze claimen dat economische wetten net zo vrij zijn van metafysica of waarden als de wetten van de zwaartekracht. We hoeven echter niet betrokken te raken in een methodologische discussie. Laten we in plaats daarvan enkele fundamenten nemen en bekijken hoe die door moderne westerse economen en een Boeddhistische econoom worden beschouwd.

 

Factor Arbeid

 

Er is universele overeenstemming over de menselijke arbeid als een fundamentele bron van welvaart.   Moderne economen zijn grootgebracht met  het idee van arbeid als weinig meer dan een noodzakelijk kwaad. Vanuit het perspectief van de werkgever is het in elk geval eenvoudig een kostenpost, die tot een minimum dient te worden teruggebracht, als het niet geheel kan worden geëlimineerd door bijvoorbeeld automatisering. Vanuit het perspectief van de werkman is het een ongemak, werken is het opofferen van vrije tijd en gemak, het loon is een vorm van compensatie voor het offer. Aldus wordt het ideaal vanuit het perspectief van de werkgever te produceren zonder werknemers en het ideaal vanuit het perspectief van de werknemer is het hebben van inkomen zonder werk.

 

De gevolgen van deze zienswijzen zowel in theorie als in praktijk zijn uiteraard verstrekkend. Als het ideaal ten aanzien van werk is het te elimineren, dan is elke oplossing die ‘de werkdruk vermindert’ een goede zaak. De krachtigste methode, afgezien van automatisering, is de zogenaamde ‘verdeling van arbeid’ waarvan het klassieke voorbeeld, de speldenfabriek,  wordt gegeven in Adam Smiths  ‘Wealth of Nations’.  Hier is geen sprake van gewone specialisatie, wat al sinds mensenheugenis wordt gedaan, maar van een vergaande opdeling van het volledige productieproces in miniscule onderdeeltjes, zodat het eindproduct kan worden geproduceerd met een grote snelheid zonder dat iemand meer dan een volstrekt onbeduidend aandeel heeft gehad in de in veel gevallen ongeschoolde bewegingen van zijn ledematen. [arbeid]

 

Het boeddhistische perspectief ziet tenminste drie functies van arbeid: het biedt een mens de kans om zijn vermogens te gebruiken en ontwikkelen; het biedt de mens de mogelijkheid om zijn egoisme te overwinnen door met anderen een gezamenlijke taak te verrichten; het brengt goederen en diensten voort noodzakelijk voor een behoorlijk bestaan. De consequenties van deze manier van beschouwen zijn opnieuw verstrekkend. Het organiseren van de arbeid zodanig dat het betekenisloos, saai, stompzinnig of zenuwslopend wordt voor de arbeider zou dan weinig minder dan misdadig zijn. Het zou duiden op meer zorg om goederen dan om mensen, een kwaadaardig gebrek aan medeleven en een zielen-vernietigende mate van gehechtheid aan de meest primitieve kant van dit wereldlijke bestaan. Tegelijk is het streven naar vrije tijd als een alternatief van werk te beschouwen als een volledig onbegrip ten aanzien van een van de basis waarheden van het menselijk bestaan, namelijk dat werk en vrije tijd aanvullende delen zijn van het zelfde leefproces en niet kunnen worden gescheiden zonder de vreugde van werk en de gelukzaligheid van vrije tijd te vernietigen.

 

Mechanisatie

 

Vanuit een Boeddhistisch oogpunt zijn er twee soorten mechanisatie die we helder moeten onderscheiden: een die de vaardigheden en kracht van de mens versterkt en een die het werk van de mens  overlaat aan een mechanische slaaf, waarbij de mens in de positie wordt gebracht waarin hij deze slaaf moet dienen.

Hoe houd je de twee uit elkaar? Ananda Cooaraswamy, een man met autoriteit zowel ten aanzien van het moderne westen als ten aanzien van het oude oosten, zegt: “De werkman zelf, kan altijd, als dat is toegestaan, de fijne lijn trekken tussen werktuig en machine. Het tapijtweefgetouw is een werktuig, een apparaat dat de scheringdraden positioneert zodanig dat de wever de inslag er omheen kan weven met zijn vingers; maar het mechanische weefgetouw is een machine, en zijn betekenis  als vernietiger van de cultuur is gelegen in het feit dat hij het  essentiële menselijke gedeelte van het werk overneemt.“

 

Het is daarom duidelijk dat een Boeddhistische economie erg moet verschillen van de moderne westerse economie van het materialisme, want de Boeddhist ziet de essentie van beschaving niet in een verveelvoudiging van wensen maar in de zuivering van menselijk karakter. Karakter wordt tegelijkertijd primair  gevormd door iemands werk. En werk, naar behoren uitgevoerd in een staat van menselijke waardigheid en vrijheid, zegent degene die het doen en tegelijk ook hun producten.

 

De Indiase filosoof en econoom J C Kumarappa vat het als volgt samen:

 

Als de aard van het werk naar behoren wordt gewaardeerd en toegepast, staat het in dezelfde verhouding tot de hogere vermogens als voedsel tot het fysieke lichaam. Het voedt en verlevendigt de hogere mens en spoort hem aan het beste te produceren waar hij toe in staat is. Het geleidt zijn vrije wil langs de juiste banen en disciplineert het dierlijke in hem in opliftende kanalen.   Het verschaft een excellente achtergrond voor een mens om zijn waarden te tonen en zijn persoonlijkheid te ontwikkelen.

 

Als iemand geen kans heeft om werk te krijgen is hij in een wanhopige positie, niet alleen omdat hij geen inkomen heeft, maar omdat hij de voedende en verlevendigende factor van gedisciplineerd werk mist dat door niets kan worden vervangen. Een moderne econoom mag zich dan bezighouden met het zeer geavanceerde berekenen of volledige werkgelegenheid ‘loont’ of dat het meer ‘economisch’ is om een economie te draaien met minder dan volledige werkgelegenheid om te bevorderen dat er meer arbeidsmobiliteit ontstaat en een stabielere loonopbouw. Zijn fundamentele criterium van succes is eenvoudig de totale productieomvang van goederen gedurende een bepaalde tijd.

 Het werk van EF Schumacher wordt beheerd door de Schumacher foundation:  www.neweconomicsinstitute.org

 

 

 

Advertisements

 class=

Categorieën

Recente reacties


    Facebook Iconfacebook like buttonYouTube IconSubscribe on YouTubeTwitter Icontwitter follow buttonLinked In